Od ostatniej dekady XX wieku obserwujemy nasilanie się zjawiska antybiotykooporności. Być może już wkrótce dostępna będzie interesująca alternatywa dla antybiotyków stosowanych w leczeniu infekcji bakteryjnych. Za innowacyjnym przedsięwzięciem stoją naukowcy z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Od blisko stu lat znana jest metoda leczenia zakażeń bakteryjnych wykorzystująca wirusy zakażające komórki bakteryjne zwane bakteriofagami lub po prostu fagami. Niestety, dopiero problem narastającej antybiotykooporności sprawił, że terapia fagowa ponownie znalazła się w kręgu zainteresowań naukowców z całego świata.

Dr Jakub Barylski bada bakteriofagi od blisko dziesięciu lat. Aktualnie wraz z zespołem młodych ambitnych naukowców, opracowuje innowacyjną metodę poszukiwania i izolacji nowych enzymów pochodzenia bakteriofagowego o właściwościach przeciwbakteryjnych. Enzymy te zwane enzybiotykami budzą w dzisiejszych czasach spore zainteresowanie.

Enzybiotyki to białka pochodzące z bakteriofagów. Mechanizm działania tych enzymów polega na niszczeniu bakteryjnej ściany komórkowej, co w efekcie prowadzi do jej rozpadu. Naszym celem jest opracowanie nowatorskiej metody masowej identyfikacji nowych enzymów przeciwbakteryjnych. Chcemy stworzyć rodzaj „genetycznej sieci rybackiej”, która pozwoli na wyselekcjonowanie wielu enzymów aktywnych w stosunku do różnych grup bakterii z jednej próbki środowiskowej – mówi kierownik projektu dr Jakub Barylski.

Enzybiotyki działają efektywnie w stosunku do bakterii Gram-dodatnich (np. gronkowców, paciorkowców czy laseczki wąglika). Bakterie te mają odsłoniętą ścianę komórkową, dlatego to właśnie one są potencjalnym celem dla izolowanych substancji. W pojedynczej  próbce  gleby, ściółki od zwierząt czy ścieku naukowcy spodziewają się znaleźć geny pozwalające na produkcję wielu nowych substancji o pożądanych właściwościach.

Innowacyjne podejście naukowców łączy zalety sekwencjonowania nowej generacji z zaawansowanymi metodami bioinformatycznymi, wykorzystującymi algorytmy uczenia maszynowego. Pozwala to pominąć żmudny proces izolacji pojedynczych enzybiotyków oraz zwiększa efektywność badań laboratoryjnych. Po wyizolowaniu genów kodujących enzybiotyki, opracowaniu metody produkcji aktywnych enzymów oraz sprawdzeniu ich skuteczności, badacze przeprowadzą ocenę bezpieczeństwa ich stosowania na komórkach zwierzęcych.     

W chwili obecnej prace w projekcie koncentrują się na pozyskaniu enzybiotyków do zastosowań w weterynarii i biotechnologii. Jednak już na tym etapie zauważalny jest szeroki potencjał aplikacyjny opracowywanej technologii.

Sektor weterynaryjny jest dla nas pierwszym krokiem, rodzajem  “poligonu doświadczalnego”. Oczywiście, nie zamykamy się na możliwość wykorzystania naszych enzymów w medycynie. Zdajemy sobie jednak sprawę, że rozpoczęcie działalności na rynku farmaceutycznym wymaga zaangażowania zdecydowanie większych zasobów. Dlatego jesteśmy otwarci na współpracę z nowymi partnerami biznesowymi i naukowymi- podsumowuje dr Jakub Barylski.

Projekt pt.: „EcoZyBiotics – innowacyjna metoda izolacji enzybiotyków dla weterynarii i biotechnologii” (LIDER/5/0023/L-10/18/NCBR/2019) jest finansowany przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w ramach X edycji programu LIDER.

Joanna Laskowska

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Wpisz komentarz!
Wprowadź swoje imię

*