Rekordowe środki, nowe programy i wyraźny zwrot w stronę innowacji oraz jakości życia w miastach. Polska rozpoczyna kolejną edycję Funduszy Norweskich i EOG, w której do dyspozycji będzie blisko 4 mld zł. To największy pakiet wsparcia w historii tych mechanizmów i realny impuls dla samorządów, nauki, kultury i zielonej transformacji.
Rekordowe środki i nowa architektura programów
Polska po raz kolejny została największym beneficjentem Funduszy Norweskich i EOG. W ramach czwartej edycji mechanizmu nasz kraj otrzyma 925 mln euro, czyli niemal 4 mld zł. Środki te trafią do projektów wspierających rozwój lokalny, innowacje, badania naukowe, kulturę, zieloną transformację oraz społeczeństwo obywatelskie.
Umowy uruchamiające pierwsze programy zostały podpisane 4 lutego 2026 r. przez wiceministra funduszy i polityki regionalnej Jan Szyszko oraz przedstawicielkę Komitetu Mechanizmów Finansowych. Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej będzie zarządzać pulą 772 mln euro, realizowaną poprzez osiem programów obsługiwanych przez krajowych operatorów publicznych.
Rozwój Lokalny jako fundament transformacji miast
Największym programem nowej edycji jest Program Rozwój Lokalny, którego budżet przekracza 700 mln zł. To kontynuacja sprawdzonego instrumentu, który w poprzedniej edycji wsparł 29 miast. Tym razem program został ściśle powiązany ze Strategią Rozwoju Polski do 2035 roku oraz Krajową Polityką Miejską 2030.
Wsparcie obejmie 110 miast – od ośrodków subregionalnych, przez średnie miasta, po największe aglomeracje. Program opiera się na trzech filarach: mieście zrównoważonym, inteligentnym i odpornym. Szczególny nacisk położono na mniejsze i średnie ośrodki, dla których przewidziano ponad 74 mln euro na projekty środowiskowe, społeczne i gospodarcze.
Smart City, odporność i innowacje w praktyce
Duże miasta będą mogły sięgnąć również po środki na rozwój koncepcji Smart City 4.0. Dofinansowanie obejmie m.in. wykorzystanie sztucznej inteligencji w usługach publicznych, automatyzację procesów zarządczych, systemy wczesnego ostrzegania, ochronę infrastruktury krytycznej oraz narzędzia GIS do monitorowania ryzyka.
Równolegle rząd pracuje nad ustawą o zrównoważonym rozwoju miast, która ma ułatwić samorządom wspólne planowanie transportu, usług komunalnych i inwestycji oraz skuteczniejsze sięganie po środki zewnętrzne. Nabory w ramach Programu Rozwój Lokalny ruszą jeszcze w 2026 roku.
