dr inż. Anna Sobiepanek
dr inż. Anna Sobiepanek

Rozmawiamy z dr inż. Anną Sobiepanek z Wydziału Chemicznego Politechniki Warszawskiej na temat projektu pt. „Metody bezznacznikowe do badania wpływu modyfikacji powierzchni na diagnostykę i prognostykę czerniaka”. Program Narodowego Centrum Nauki PRELUDIUM 14 (2017/27/N/ST4/01389).

Czym charakteryzuje się czerniak i jak wypada spośród innych nowotworów?

Czerniak jest nowotworem złośliwym, który rozwija się z komórek barwnikowych skóry, czyli melanocytów. Według WHO co roku diagnozowanych jest coraz więcej nowych przypadków zachorowań na ten nowotwór na całym świecie, obecnie około 300 tyś. rocznie, dlatego prowadzenia badań nad tym rodzajem nowotworu jest niezwykle istotne. Czerniak szybko zyskuje zdolność do przerzutów i nie opracowano do tej pory skutecznego leczenia jego zaawansowanej postaci, ponieważ często wytwarza oporność na stosowane monoterapię. Nasze nowatorskie podejście polega na zastosowaniu metod bezznacznikowych do diagnostyki i prognostyki czerniaka przerzutowego.

Czym jest adhezja komórek?

Większość komórek budujących ludzki organizm to komórki o charakterze adherentnym, wyjątkiem są komórki układu krwionośnego oraz odpornościowego. W warunkach laboratoryjnych komórki te przyczepiają się do powierzchni naczyń hodowlanych, a następnie rozpłaszczają się na niej. Adhezja komórek jest ważnym procesem, który reguluje rozwój tkanek, jak również wzrost i migrację tych komórek. W przypadku komórek nowotworowych, adhezja komórek jest zaburzona umożliwiając ich inwazję do głębszych warstw tkanki, a następnie do migracji przez węzły chłonne i tworzenia przerzutów w innych narządach danego organizmu. W tkankach oprócz komórek występują również białka macierzy zewnątrzkomórkowej. Dlatego odpowiednia modyfikacja powierzchni hodowlanej w warunkach in vitro lepiej odzwierciedla warunki panujące in vivo i może spowodować zmiany w różnych właściwościach tych komórek.

Jaki jest główny cel projektu?

W naszym pierwotnym podejściu wykorzystaliśmy prosty model czerniaka, czyli hodowle komórek w warunkach laboratoryjnych i opracowaliśmy koncepcje nowego narzędzia diagnostycznego w oparciu o metody bezznacznikowe i analizę oddziaływań lektyn z glikanami obecnymi na powierzchni tych komórek. Na tej podstawie byliśmy w stanie rozróżnić poszczególne fazy wzrostu czerniaka.

Celem tego projektu jest wykorzystanie bardziej zaawansowanego modelu czerniaka, czyli hodowli komórek in vitro na zmodyfikowanych powierzchniach hodowlanych do badania w jaki sposób komórki te przystosowują się do nowych warunków ze szczególnym uwzględnieniem właściwości komórek takich jak ich elastyczność i adhezja oraz zmian w ich profilach glikozylacji. Tak opracowane narzędzie diagnostyczne pozwoli na lepsze odzwierciedlenie warunków panujących w organizmie, które pomogłoby nie tylko w wykrywaniu choroby nowotworowej, ale również i w oszacowaniu skuteczności jej terapii.

Jak w najprostszy sposób opisać metody bezznacznikowe?

Metody bezznacznikowe to metody analityczne, które mogą być wykorzystane do detekcja biomarkerów nowotworowych w badanych próbkach. Oddziaływanie wybranej molekuły z badanym biomarkerem jest rejestrowane w czasie rzeczywistym. Do pomiarów stosowane są natywne biomarkery i molekuły. W przypadku metod znacznikowych przed pomiarem jedna z badanych molekuł musi zostać wyznakowana np. poprzez przyłączenie do niej znacznika fluorescencyjnego, co może zmienić właściwości natywne danej molekuły oraz siłę jej oddziaływania z biomarkerem. Podczas naszych pomiarów biomarkerem są glikany obecne na powierzchni całych komórek, a jako molekuły wykrywające zmiany w profilu glikozylacji komórek stosujemy lektyny.

Jak projekt może wpłynąć na dotychczasową wiedzę o czerniaku?

Projekt może pogłębić wiedzę na temat powstawania przerzutów i doprowadzić do wprowadzenia dodatkowych procedur diagnostycznych dla czerniaka, opracowania wiarygodnych modeli prognostycznych, a także ułatwić projektowanie urządzeń sterujących zachowaniem żywych komórek.

Dziękujemy za rozmowę i życzymy samych sukcesów!

Sebastian Wach

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Wpisz komentarz!
Wprowadź swoje imię

*