Paleopatologia to nauka badająca schorzenia, które dotykały prehistorycznych mieszkańców naszej Planety. Projekt pn. „ Osteopatologie w zapisie kopalnym nośnikiem informacji paleoekologicznej i paleoepidemiologicznej”, który realizuje się dr Dawid Surmik z Uniwersytetu Śląskiego skupia się na ocenie występowania schorzeń u kręgowców w czasach prehistorycznych, oraz w jaki sposób choroby wywierały wpływ na życie dawnych mieszkańców naszej Planety.
Niniejsze studium rozszerza konwencjonalne rozumienie paleopatologii jako nauki o występowaniu chorób w ludzkich populacjach historycznych, dokumentując schorzenia i urazy zapisane w mających dziesiątki i setki milionów lat skamieniałych szczątkach prehistorycznych zwierząt, podkreśla naukowiec.
W jaki sposób różne schorzenia dotykały prehistorycznych zwierząt?
W naszym zespole badamy materiał kostny reprezentujący różne typy schorzeń, w tym najbardziej te spektakularne, czyli nowotwory. Okazuje się, że one również mają swój początek w głębokiej prehistorii. Zwierzęta kopalne, podobnie jak te współczesne odczuwały dolegliwości związane z procesami chorobowymi, np. rosnącym guzem lub niezagojonym zranieniem. Ślady takich schorzeń bezpośrednio zapisały się w tkance kostnej.
Drobnoustroje chorobotwórcze (np. bakterie, grzyby) są znacznie starsze niż sama ludzkość, nie wiadomo jak dawno temu uzyskały zdolność wnikania do organizmów żywych i wywoływania u nich zmian chorobowych. Zrozumienie w jaki sposób w ciągu setek milionów lat kształtowały się owe zależności pomiędzy chorobotwórczymi drobnoustrojami a ich żywicielami przyczyni się do pogłębienia naszej wiedzy dotyczącej procesów rządzących ewolucją życia na Ziemi.
Jaki jest główny cel projektu?
Wraz z Zespołem, chcemy aby nasz nowatorski projekt przyczynił się do dogłębnego i wielopoziomowego zrozumienia procesów rządzących ewolucją życia, oraz jak występowanie schorzeń w prehistorii kształtowało tę ewolucję. Pokazujemy, że choroby z którymi współcześnie się zmagamy mają swój rodowód bardzo głęboko w prehistorii. Nasze wnioski mogą w dłuższej perspektywie przełożyć się na praktyczne zastosowanie w przyszłości przez innych naukowców, w tym biologów czy medyków.
Na co pozwolą wyniki badań?
Spodziewane wyniki projektu wpłyną na uzupełnienie naszego stanu, wiedzy o prehistorycznych formach współczesnych chorób wraz z ich ewolucyjną prospekcją. Mam nadzieję, że będą mogły umożliwić lepszy wgląd w dynamikę populacji kopalnych kręgowców.
Dziękujemy za rozmowę i życzymy sukcesów.
Sebastian Wach
